Hollandse Luchten in de IJmond
De meetgroepen in de IJmond wilden al lange tijd graag meten op het fabrieksterrein van Tata Steel. Vorig jaar boden bewoners vier sensoren aan tijdens een bezoek aan Tata Steel. De eerste van die vier sensoren is nu geplaatst. Wanneer de andere drie sensoren worden geplaatst is nog niet bekend.
De sensoren zijn een aanvulling op het bestaande Hollandse Luchten burgermeetnetwerk in de regio IJmond (zo’n 60 sensoren). De sensoren meten de concentratie fijnstof (PM2,5). Deze metingen zijn openbaar, dus door iedereen te bekijken.
De bewoners onderzoeken of de sensoren op het fabrieksterrein inzicht geven in de volgende meetvragen:
- Wat is de invloed van de windrichting op de PM2,5 waarde voor de sensoren op het terrein bij Tata Steel?
- Hoe verspreidt fijnstof (PM2,5) zich bij Tata Steel en in het gebied er omheen?
- Hoe verschillen de PM2,5 waarden van de groep sensoren op het terrein van Tata Steel, ten opzichte van de groep sensoren bij o.a. Wijk aan Zee, Beverwijk, Velsen-Noord en IJmuiden?
- Hoe functioneren burgerwetenschapsensoren op een industrieterrein, dat 24 uur per dag actief is?
Kwaliteit van de metingen
De metingen van de burgerwetenschapsensoren zijn niet zo precies en betrouwbaar als de hoogwaardige metingen van het Luchtmeetnet. Onder bepaalde omstandigheden, zoals bij hoge luchtvochtigheid, komen er te hoge meetwaardes voor, onder andere omstandigheden soms juist weer te lage.
Daarom zijn deze sensoren niet geschikt voor nauwkeurige fijnstofmetingen (absolute waarden) of voor vergelijkingen met Europese normen of WHO advieswaarden omtrent luchtkwaliteit. Dat kan wel met de officiële meetstations in de IJmond die onderdeel zijn van het landelijke luchtmeetnet. Die data is online beschikbaar op www.luchtmeetnet.nl. Het officiële luchtmeetnet van de overheid in de IJmond meet nauwkeuriger en breder – niet alleen fijnstof, maar ook andere stoffen – en publiceert de resultaten eens per jaar. De rapportages staan op de website van de provincie.
In Hollandse Luchten worden de data van de bewonersensoren gekalibreerd, dat vergroot de betrouwbaarheid van de data. Daarnaast helpen meer sensoren voor het krijgen van meer inzichten, omdat de data van de sensoren met elkaar vergeleken kunnen worden en elkaar aanvullen. Een beter dekkend meetnetwerk geeft inzicht in de verspreiding van fijnstof, het optreden van fijnstofpieken, en het eventueel wijzigen van trends. Daarom is het een mooie stap dat de eerste sensor nu is geplaatst en er nog drie bij komen in een gebied waar eerst geen burgerwetenschapsensoren hingen.
De metingen van Hollandse Luchten zijn openbaar toegankelijk en te bekijken op de Hollandse Luchten kaart. Na het ophangen op woensdagochtend 28 januari, kan het nog 24 uur duren voordat de data verschijnt op de kaart.
Samen de data bespreken
Voor het beantwoorden van de meetvragen is een lange meetperiode nodig om effecten van bijvoorbeeld verschillende weertypes mee te nemen. Gedurende het meten zullen bewoners samen met data-analisten inzichten verzamelen en daarmee antwoord proberen te geven op de meetvragen. Tijdens data-analyse bijeenkomsten gaan zij over de metingen in gesprek. Deze bijeenkomsten zijn openbaar en dus voor iedereen te bezoeken.
Wil je lid worden van Hollandse Luchten? Meld je aan voor een meetgroep bij jou in de buurt.
Meld je aan voor de Hollandse luchten nieuwsbrief om op hoogte te blijven van het project.
Vraag en antwoord
Hieronder vind je een aantal vragen met antwoorden. Het antwoord verschijnt als je op de vraag klikt.
Van wie is de data?
De data van Hollandse Luchten is van de leden. Hollandse Luchten helpt haar leden om meetvragen op te stellen en deze te beantwoorden aan de hand van de data en begeleide data-analyse. De data van de sensoren, waaronder die op het Tata Steel fabrieksterrein, worden gebruikt om inzichten op te doen die helpen bij het beantwoorden van meetvragen van de leden.
De data is open toegankelijk via de kaart van Hollandse Luchten, het Samen Meten platform, SODAQs Knowyourair, en de API van de provincie Noord-Holland.
Op de Hollandse Luchten kaart kun je op alle meetpunten klikken om per sensor de opgehaalde data te bekijken.
Wat is de waarde van dat de bewoners nu op het Tata Steel fabrieksterrein meten?
Bij burgerwetenschap geldt: één sensor is geen sensor. Maar doordat sensoren relatief goedkoop zijn kun je er wel heel veel neerzetten. Juist zo’n fijnmazig, groot netwerk van sensoren levert waardevolle inzichten op.
De hoge resolutie metingen en de uurgemiddelden die real-time beschikbaar zijn, maakt piekherkenning mogelijk – zeker als er voldoende goed werkende sensoren zijn. Trends en patronen over de tijd kunnen worden herkend en meetvragen over lokale luchtkwaliteit kunnen worden beantwoord. Plaatsing van vier sensoren op het terrein van Tata Steel is daarom een waardevolle aanvulling op het bestaande sensornetwerk voor de meetgroep IJmond.
De data bieden bewoners inzicht in de lokale luchtkwaliteit. Daarmee vormen de data een belangrijk startpunt voor een geïnformeerd en goed onderbouwd gesprek met bedrijven, overheid en kennisinstellingen.
Ik zie een hoge piek in de sensordata, wat betekent dat?
De sensoren zijn goed in staat veranderingen in concentraties te registreren. Een piek duidt erop dat de concentratie fijnstof tijdelijk hoger was. Als de pieken heel hoog zijn en maar heel kort duren (minuten) dan kan dat heel goed komen door hele lokale bronnen. Zeker als andere sensoren in de buurt niet laten zien, of net iets eerder of later. Als de piek hoog is maar lang aanhoudt (enkele uren) dan is er meestal sprake van fijnstof die van verder weg aan komt waaien, bijvoorbeeld over land bij oostenwind. Ook hiervoor is het goed om ook naar andere sensordata te kijken. De sensoren zijn minder goed in het meten van de exacte concentratie fijnstof (PM2,5).
Wordt de data gebruikt voor toezicht op Tata Steel?
Nee, daarvoor is de data van de burgersensoren niet geschikt. Ook hebben deze data geen juridische betekenis.
Hoe verhouden Hollandse Luchten sensormetingen zich tot andere luchtkwaliteitmetingen in de IJmond?
De luchtkwaliteit in de IJmond wordt door verschillende instanties gemeten. Tata Steel doet zelf metingen om zicht te krijgen op hun emissiebijdrage. Tata Steel heeft een meetprogramma dat is afgestemd met de OD. De meetdata die uit dit meetprogramma volgen worden jaarlijks gerapporteerd in het Elektronisch Milieujaarverslag (e-MJV). De data is openbaar te bekijken via de website van Tata Steel en op emisieregistratie.nl.
Naast deze emissiemetingen die Tata Steel zelf doet, wordt de lokale luchtkwaliteit buiten het terrein in kaart gebracht met behulp van metingen van het Luchtmeetnet van de provincie Noord-Holland. Hierbij gaat het om het in kaart brengen van immissie: de concentratie verontreinigde stoffen in de lucht op leefhoogte. Het meetnet geeft inzicht in de meerjarige trend in de lokale luchtkwaliteit en wordt benut om de luchtkwaliteit te toetsen aan het wettelijke kader en te vergelijken met advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Deze inzichten worden benut in beleidsvorming. Meer informatie over hoe de provincie Noord-Holland werkt aan schonere lucht. Daarnaast worden ook door de ODNZKG, in opdracht van de provincie als bevoegd gezag, metingen uitgevoerd vanuit hun rol als toezichthouder. Meer informatie over de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied in het kader van toezicht.
In Hollandse Luchten meten bewoners zelf de luchtkwaliteit met behulp van burgerwetenschapssensoren. Dit onderzoek staat los van de hierboven genoemde officiële metingen. De metingen met de eenvoudige Hollandse Luchten sensoren zijn ook niet geschikt voor de genoemde metingen. Op dit moment bestaat het netwerk van de meetgroep IJmond uit zo’n 60 sensoren. Het meetnet is gericht op de meetvragen van inwoners. Het was een jarenlange wens van de meetgroep om ook enkele sensoren op het terrein van Tata Steel te plaatsen en zo een beter dekkend meetnetwerk over de hele regio te faciliteren. Meerdere meetvragen van de bewoners gaan over de effecten van de uitstoot van Tata Steel op de lokale leefomgeving.
Wil je lid worden van Hollandse Luchten? Meld je aan voor een meetgroep bij jou in de buurt.
Meld je aan voor de Hollandse luchten nieuwsbrief om op hoogte te blijven van het project.