Meten in een driehoek
Ter voorbereiding op deze middag hebben Hollandse Held Jan en data analist Mark samen een analyse uitgevoerd om een van de Haarlemse meetvragen te beantwoorden.
Hun onderzoeksvraag was: Zorgen bouwwerkzaamheden bij de treinstellenhal van NS treinmodernisering (NSTM) voor extra fijnstof in de lucht?
Om tot een antwoord te komen werden een paar jaar geleden drie fijnstofsensoren geplaatst in een driehoek rondom het NSTM terrein. Het idee was dat eventuele extra uitstoot te zien zou moeten zijn in de data van deze sensoren.
Bron bepaling met pollutierozen
Om met deze sensoren een bron te bepalen is gebruik gemaakt van zogenaamde pollutierozen. Dit is een visuele manier om te laten zien uit welke richting hoeveel vervuiling afkomstig is van een sensor. De afbeeldingen lijken op een soort windroos en combineren informatie over de windrichting met de fijnstofconcentratie. Als je bijvoorbeeld ziet dat de fijnstofconcentratie vaak hoger is bij oostenwind, weet je dat een bron zich zeer waarschijnlijk aan de oostkant van het meetpunt bevindt. Met meerdere pollutierozen die zich rondom een driehoek bevinden, kun je vervolgens de informatie combineren. Als alle rozen naar het midden van de driehoek zouden wijzen, zou dit een indicatie van een mogelijke bron in het midden zijn. Mogelijk het NSTM terrein.
Echter, de resultaten wezen bij alle sensoren naar het oosten als richting waaruit fijnstof afkomstig was. Blauwe cirkels geven aan waar je de hoogste fijnstofwaarden zou verwachten als er een bron midden tussen de sensoren zou zijn. Dit betekent dat uit deze analyse niet geconcludeerd kan worden dat de bouwwerkzaamheden op het NSTM terrein tijdelijk voor meer fijnstof hebben gezorgd. Wat dan wel de bron van fijnstof is, dat weten we niet.
Samen Analyseren Tool
Centraal tijdens deze bijeenkomst stond de Samen Analyseren Tool van het RIVM. Met deze tool kan iedereen die interesse heeft, zelf aan de slag met het analyseren van fijnstofdata. Elma van het RIVM nam ons stap voor stap mee in deze tool en liet ons de uitgebreide mogelijkheden zien.
Zoals:
- Kijken naar de beschikbaarheid van de sensoren: hebben ze goed gefunctioneerd in de periode die je wilt onderzoeken?
- Groepen maken van sensoren en die groepen met elkaar vergelijken.
- Patronen in dagen van de week – Bij een sensor in het centrum van Haarlem (sensor 236) zagen we hoge pieken in de avonden en nachten op vrijdag, zaterdag en zondag. Niet verrassend, deze sensor hangt naast het raam van Cees, die boven een kroeg woont waar in het weekend veel rokers buiten staan (Lees meer in het artikel ‘De data bood erkenning voor ons als bewoners’).
- Informatie van de fijnstofwaarden en de windrichting combineren.
Het was heel leerzaam en deelnemers gaven aan nu veel beter te weten hoe ze met de Hollandse Luchten data aan de slag kunnen.
Zelf aan de slag met data-analyse? De pagina van RIVM Samen Meten helpt je op weg met een handleiding voor de Samen Analyseren tool.
Vervolg – samen locaties bepalen
Uit de gesprekken bleek dat het vaak van grote waarde is om onderzoek rondom een mogelijke bron met meerdere sensoren te doen. Wat zijn vragen of zorgen in Haarlem die we verder zouden willen onderzoeken? Hoe pakken we dit aan? Gebruiken we alleen de fijnstofsensoren? Of maken we een combinatie met Palmes buisjes om ook stikstofdioxide te meten? Het lijkt ons interessant om hier met een groepje verder over te praten.
Vind je dit ook interessant? Mail dan even naar Lianne via support[at]hollandse-luchten [dot]org