Het ontstaan
Sinds 2022 wordt in Gooise Meren en de BEL gemeenten de luchtkwaliteit in kaart gebracht door burgerwetenschappers. Ook sloot de reeds bestaande meetgroep Meetbaar Hilversum zich aan bij Hollandse Luchten. Zij meten fijnstof met sensoren van sensor.Community. De meetvragen in de regio draaien vooral om verkeer: dorpen liggen tussen en vlak langs drukke snelwegen. Maar ook in het centrum wordt drukte door leveranciers in de gaten gehouden. Bewoners maken zich zorgen over het effect van de uitstoot op hun gezondheid. Er wordt bijvoorbeeld gekeken wat het effect is van geluidsschermen of de windrichting. Daarnaast is houtstook een relevant thema voor de meetgroepen.
“We willen allemaal dat de luchtkwaliteit ideaal is, maar dat gaat niet gebeuren. Maar we kunnen wel onderzoeken wat de situatie nu is en wat we zelf kunnen doen.”
Samen meten, samen weten
Het in kaart brengen van de luchtkwaliteit is een langdurig proces. Je kunt pas iets over de metingen zeggen als er minstens een jaar gemeten wordt (langs alle seizoenen) en de locaties van de sensoren zijn essentieel. Bovendien is bronbepaling heel lastig: de objectieve metingen geven niet aan wáár de luchtverontreiniging vandaan komt. Maar daar komt de waarde van burgerwetenschap naar boven: zij kennen de context wel. Met het juiste meetplan kunnen er wel degelijk bronnen herleid worden. Daarnaast zorgt een fijnmazig meetnetwerk ervoor dat de intensiteit en de verspreiding van luchtverontreiniging in kaart gebracht kan worden. Met behulp van experts van instanties als het RIVM, TNO en de GGD kunnen bewoners zelf onderzoek doen naar de data en presenteren zij hun bevindingen aan geïnteresseerde medebewoners en de gemeenten.
Focusgebieden
Houtstook
Bewoners in de Gooi- en Vechtstreek maken zich zorgen over de luchtverontreiniging door houtstook in de buurt. Met de sensoren wordt roet als onderdeel van fijnstof gemeten, maar het is lastig om lokale pieken te linken aan houtstook als je niet voldoende sensoren om de bron hebt staan. Maar ook zonder metingen kun je als bewoner actie ondernemen binnen je gemeente. Denk aan bewustwording onder medebewoners. Maar we hebben ook tips voor het beïnvloeden van gemeentelijk beleid.
Verkeer
Wegverkeer is de grootste bron van stikstofdioxide. In de Gooi- en Vechtstreek staan er Palmesbuisjes langs wegen als de A27 en de A1. Zo was één van de meetvragen of er een effect te zien was van geluidsmuren langs de A1 op de verspreiding en concentratie van stikstofdioxide. De GGD Amsterdam heeft de meetresultaten over 2023 en 2024 gepubliceerd in een rapport.
Geluid
In 2023 heeft er een pilot Geluid Meten plaatsgevonden in Gooise Meren en de BEL gemeenten. In deze pilot werd de kwaliteit van de geluidsomgeving inzichtelijk gemaakt door objectieve metingen (decibel) te combineren met de beleving van geluid. De meeste geluidsmeldingen gingen over weg- en vliegverkeer. Dit heeft geleid tot een aantal aanbevelingen die te terug te lezen zijn in een rapport van Munisense.
Samenwerking
Zowel Hilversum, Gooise Meren als de BEL gemeenten zijn aangesloten op het Schone Lucht Akkoord. Daarin werken ze onderling samen. De meetgroepen brengen met behulp van sensoren de lokale luchtkwaliteit in kaart en dragen daarom bij aan het opdoen van inzichten. Al jaren werken zij samen met de betrokken gemeenten aan de verbetering van de luchtkwaliteit.
